.........................................ΕΛΛΑΔΑ - ΜΝΗΜΕΙΑ - Αρχαιολογικοί χώροι και Μνημεία στην Ελλάδα. Ελληνικός Πολιτισμός


«Όποιος ελεύθερα συλλογάται συλλογάται καλά», Ρήγας Φεραίος Βελενστινλής

~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~

~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~

Σάββατο, 10 Δεκεμβρίου 2016

Το στοίχημα για τα μουσεία στη νέα εποχή





Ποια είναι τα καινοτόμα και νεωτερικά μουσεία; Τι αναζητεί το κοινό απ’ αυτά; Μπορούν να διαδραματίσουν ουσιαστικό ρόλο στον πολιτιστικό τουρισμό; Ανάλογα ερωτήματα ακούγονται συχνά διεθνώς. Η νέα εποχή των μουσείων θα είναι ψηφιακή και ο νέος αιώνας θα είναι αυτός της Τρίτης Ηλικίας, της Κινητικότητας, της Πληροφορίας και των «Μεγαπόλεων». Σε δύο συνέδρια που πραγματοποιήθηκαν στην Αθήνα εξετάστηκαν πολλά θέματα και κυρίως η περιβαλλοντική και οικονομική βιωσιμότητα των μουσείων.
ΕΤΙΚΕΤΕΣ:
Ποια είναι τα καινοτόμα και νεωτερικά μουσεία; Τι αναζητεί το κοινό απ’ αυτά; Μπορούν να διαδραματίσουν ουσιαστικό ρόλο στον πολιτιστικό τουρισμό; Ποιες νέες εμπειρίες μπορούν να εφαρμόσουν; Ανάλογα ερωτήματα ακούγονται συχνά σε μια χώρα όπως η Ελλάδα, όπου τα μουσεία είναι ο πλούτος της και αποφέρουν πολύ μεγάλα έσοδα.


Προβληματισμοί, που απασχολούν τα τελευταία χρόνια δημόσια και ιδιωτικά μουσεία. Δεν είναι τυχαίο ότι το τελευταίο δεκαπενθήμερο επιστήμονες από την Ελλάδα και το εξωτερικό καταπιάνονται με το θέμα αυτό. Πρώτα το Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο, το οποίο σε συνεργασία με τον μη κερδοσκοπικό οργανισμό Heritage and Museums διοργάνωσε την ημερίδα «Βραβεύοντας τα καινοτόμα και νεωτερικά μουσεία της Ευρώπης από τον φορέα European Museum Forum, Βραβεία EMYA 2016. Η ελληνική και η διεθνής εμπειρία». Χθες άνθρωποι των μουσείων συναντήθηκαν στο συνέδριο του Μουσείου Μπενάκη «Μουσεία και τουρισμός: μία σχέση σε εξέλιξη», και σήμερα στη Θεσσαλονίκη, στο Μέγαρο Μουσικής.

Η αλήθεια είναι πως διεθνώς τα μουσεία προσπαθούν να επαναπροσδιοριστούν και να επιβιώσουν σε μια εποχή δύσκολη για όλους. Ακούστηκαν πολλά και ενδιαφέροντα στην ημερίδα στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο. Το θέμα όμως των ελληνικών μουσείων το άγγιξε πολύ εύστοχα η δρ Μαρία-Ξένη Γαρέζου, προϊσταμένη του Τμήματος Αρχαιολογικών Μουσείων και Συλλογών, Διεύθυνση Μουσείων του ΥΠΠΟΑ, η οποία μας έφερε αντιμέτωπους με τις ανάγκες του 21ου αιώνα. Γιατί βέβαια δεν αρκεί να έχουμε μουσεία. ΚΠΣ και ΕΣΠΑ έδωσαν πολλά σε όλη τη χώρα. Σημασία έχει πώς αυτά στέκονται στις νέες προκλήσεις.



Σύμφωνα με υπολογισμούς του Τμήματος Αρχαιολογικών Μουσείων και Συλλογών, αυτή τη στιγμή έχουμε περί τα 550 ενεργά μουσεία κάθε είδους. Από αυτά, τα 100 είναι μουσεία που διαχειρίζεται η Τοπική Αυτοδιοίκηση (πινακοθήκες, λαογραφικά, ιστορικά, φυσικής ιστορίας, θεματικά), πάνω από 30 είναι τα πανεπιστημιακά μουσεία και συλλογές, 60 είναι τα ιδιωτικά μουσεία μεταξύ των οποίων και 5 μεγάλα μουσεία τα οποία φυλάσσουν και εκθέτουν παλαιοντολογικά ευρήματα και αρχαιότητες (επιβλέπει η Διεύθυνση Μουσείων του ΥΠΠΟ), 150 είναι εκκλησιαστικά μουσεία και 216 είναι τα κρατικά μουσεία. Από αυτά τα 216 μουσεία, τα 210 είναι αρχαιολογικά μουσεία.



Τα 172 εκθέτουν έργα της προϊστορίας και της ελληνορωμαϊκής αρχαιότητας, εννέα είναι αφιερωμένα αποκλειστικά στον βυζαντινό και μεταβυζαντινό κόσμο, 29 είναι τα διαχρονικά μουσεία, τα οποία πραγματεύονται τον ελληνικό πολιτισμό στη διαχρονία του, από τους προϊστορικούς χρόνους μέχρι και τον 18ο και 19ο αιώνα, δύο τα θεματικά μουσεία, το Νομισματικό και το Επιγραφικό, τα οποία λειτουργούν διοικητικά ως ένα ενιαίο. «Ως προς τη χωρική κατανομή τους, ένα 20% των αρχαιολογικών μουσείων είναι στην Αθήνα ενώ το υπόλοιπο 80% βρίσκεται στην περιφέρεια», συνέχισε η κ. Γαρέζου, εξηγώντας πως έχουμε 203 περιφερειακά μουσεία που διακρίνονται στα: μείζονα περιφερειακά, μικρότερης εμβέλειας τοπικά και 36 μουσεία χώρου (συνδέονται με αρχαιολογικούς χώρους).



Πράγματι, σε 25 χρόνια το υπουργείο Πολιτισμού και Αθλητισμού σε θέματα μουσειακής πολιτικής κατάφερε πολλά, με τη βοήθεια της Ευρωπαϊκής Ενωσης: καινούργια μουσεία, ανακαίνιση παλαιών, νέες εκθέσεις, πρόσβαση ΑμεΑ σε 112 μουσεία κ.ά. Η νέα χιλιετία όμως προχωρεί σε ένα περιβάλλον τεχνολογικών, περιβαλλοντικών, οικονομικών και κοινωνικών μετασχηματισμών.



«Η νέα εποχή θα είναι ψηφιακή και ο νέος αιώνας θα είναι αυτός της Τρίτης Ηλικίας, της Κινητικότητας, της Πληροφορίας και των “Μεγαπόλεων”. Ζούμε σε μια εποχή στην οποία οι τεχνολογίες της πληροφορικής και της επικοινωνίας κυριαρχούν, οι άνθρωποι και ιδιαίτερα οι νέες γενιές μετακινούνται αέναα στον φυσικό και διαδικτυακό χώρο, ανάμεσα στο πραγματικό και το εικονικό, οι πληθυσμοί γηράσκουν, ενώ συγχρόνως η τρίτη ηλικία αποτελεί ενεργό τμήμα της κοινωνίας και ένα σημαντικό κοινό για τα μουσεία».



Θύμισε ότι ο πολιτιστικός τουρισμός «γεννά περισσότερα έσοδα και απασχόληση και από τον τομέα της αυτοκινητοβιομηχανίας». Καιρός να μας απασχολήσει η περιβαλλοντική και οικονομική βιωσιμότητα των μουσείων. Για την κ. Γαρέζου η κοινωνική βιωσιμότητα των μουσείων (αποκλεισμένες ομάδες, μετανάστες, μονογονεϊκές οικογένειες, τρίτη ηλικία, φυλακισμένοι) είναι μια πρόκληση. Η Ευρώπη προχωρεί σε συνεργασία με την Τοπική Αυτοδιοίκηση, το Εθνικό Σύστημα Υγείας, ΜΚΟ και καλλιτέχνες. Η Ελλάδα με δειλά βήματα.

ΈντυπηΓΙΩΤΑ ΣΥΚΚΑ

Παρασκευή, 28 Οκτωβρίου 2016

Στο Μουσείο Ακρόπολης το Χάλκινο άγαλμα από τη θάλασσα της Καλύμνου

 ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΑ ΕΥΡΗΜΑΤΑ

mouseio-akropolis.jpg

Μουσείο ΑκρόποληςEUROKINISSΙ-ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΑΝΑΓΟΠΟΥΛΟΣ
Tον κορμό ενός χάλκινου έφιππου αδριάντα, που πιάστηκε το 2006 σε αλιευτικά δίχτυα στα νερά της Καλύμνου, θα παρουσιάσει το Μουσείο Ακρόπολης σε συνεργασία με την Εφορεία Εναλίων Αρχαιοτήτων, από τις 14 Οκτωβρίου 2016 ως τις 31 Μαρτίου 2017.
Ο αδριάντας βρέθηκε σε νερά, από όπου είχαν, ήδη, ανελκυστεί σε προηγούμενα χρόνια και άλλα χάλκινα γλυπτά, πρωτότυπα έργα των ελληνιστικών χρόνων, που διακρίνονται για την υψηλή καλλιτεχνική ποιότητά τους.
Η έκθεση συμπίπτει με τον επετειακό εορτασμό των 40 χρόνων από την ίδρυση της Εφορείας Εναλίων Αρχαιοτήτων το 1976. Το χάλκινο άγαλμα θα εκτίθεται στο ισόγειο του Μουσείου Ακρόπολης, ενώ για την είσοδο των επισκεπτών σε αυτόν τον χώρο δεν απαιτείται εισιτήριο.



Πέμπτη, 13 Οκτωβρίου 2016

Το άγνωστο μαντείο Αμφιαράειον Ωρωπού



Μεταξύ Αττικής και Βοιωτίας προς το μέρος του σημερινού Ωρωπού βρίσκεται το μαντείο-θεραπευτήριο του Αμφιαράου, κρυμμένο μέσα σε μία βαθιά ρεματιά χωρίς ορίζοντα, με πλούσια βλάστηση. Το θαυμάσιο τοπίο του ιερού περιβάλλεται με πεύκα, πικροδάφνες, πλατάνια και με ιαματική πηγή.
Η γεωμορφολογία του ιερού χώρου μας παραπέμπει στον αρχέγονο μύθο του ήρωα Αμφιαράου. Ο Αισχύλος στην τραγωδία του “Επτά επί Θήβας” μας εξιστορεί τα γεγονότα που έγιναν αίτια για την ίδρυση του ιερού. Ο Αμφιάραος ήταν γιος του Οικλέους και εγγονός του μάντη θεραπευτή Μελάμποδος.

Ο Αμφιάραος βασίλευσε στο Άργος μαζί με τον Άδραστο, του οποίου την αδελφή του Εριφύλη νυμφεύτηκε. Κάποτε ο Πολυνείκης, υιός του Οιδίποδος εκδιώχτηκε από τον αδελφό του Ετεοκλή, ήλθε στο Άργος και ζήτησε βοήθεια για να καταλάβει την Θήβα. Ο Αμφιάραος ως μάντης που ήταν, αρνήθηκε να πάει επειδή ήξερε πως όσοι θα έπαιρναν μέρος στην εκστρατεία αυτή θα εφονεύοντο, εκτός από τον Άδραστο. Ο Αμφιάραος συμβούλεψε την γυναίκα του Εριφύλη να μη φανερώσει που βρίσκεται ο ίδιος και να μη δεχθεί δώρο από τον Πολυνείκη. Όμως ο Πολυνείκης εξαπάτησε την Εριφύλη χαρίζοντας την το φημισμένο περιδέραιο της Αρμονίας, της γυναίκας του βασιλιά της Θήβας Κάδμου. Ο Αμφιάραος αναγκάστηκε να εκστρατεύσει με τους άλλους έξι αρχηγούς. Πριν φύγει όμως για τον πόλεμο παρότρυνε στα παιδιά του, τον Αμφίλοχο και τον Αλκμαίωνα, όταν ενηλικιωθούν να σκοτώσουν την μητέρα τους και να εκστρατεύσουν κατά των Θηβών. Όπως προέβλεψε ο Αμφιάραος φονεύθηκαν οι στρατηγοί εκτός του Αδράστου. Ο Αμφιάραος καθώς υποχωρούσε με το άρμα του προς την Αττική τη στιγμή που ο διώκτης του ο Περικλύμενος ετοιμαζόταν να τον σκοτώσει, ο Ζευς ρίχνει τον κεραυνό του, άνοιξε η γη και τον κατάπιε μαζί με το άρμα του και τον ηνίοχό του. Ο Αμφιάραος κατέβηκε στον Άδη άτρωτος και τέθριππος.
Δεν είχε παρέλθει όμως πολύς χρόνος και ο ήρωας αυτός αναδύθηκε από το χάσμα του εδάφους, από το οποίο ανέβλυζε νερό. Από την ιερή πηγή ξεκίνησε η λατρεία του Αμφιαράου. Σ’ αυτή τίποτε δεν θυσίαζαν, ούτε χρησιμοποιούσαν το νερό της για καθαρμούς. Όταν όμως ένας θεραπευθεί από την αρρώστια κατόπιν μαντείας που του δόθηκε, υπήρχε η συνήθεια να ρίχνει ασημένια ή χρυσά νομίσματα στην πηγή. Με την προσφορά ο θεραπευμένος εξέφραζε την επιθυμία του να αμείψει τον θεό για την ευεργεσία. Σήμερα όταν κάνουμε μία ευχή ρίχνουμε νομίσματα σε κρήνες. Το νερό της ιερής πηγής του Αμφιαράου αναβλύζει κατά καιρούς σε μία μακρόστενη δεξαμενή κοντά στον βωμό.

Από ήρωας ο Αμφιάραος τώρα έγινε θεός με την ειδικότητα του μάντη και του θεραπευτή. Στο μυθικό παρελθόν υπήρχαν περιπτώσεις ηρώων που τιμήθηκαν ως θεοί, όπως ο Τροφώνιος της Λεβαδιάς. Εκεί λοιπόν όπου εξεβράσθηκε ο Αμφιάραος, ιδρύθηκε μεγαλοπρεπής ναός με ονειρομαντείο και θεραπευτήριο φέροντας το όνομά του. Από τον Ηρόδοτο και τον Στράβωνα μαθαίνουμε ότι ο Αμφιάραος αρχικά λατρεύτηκε στην Θήβα. Το θηβαϊκό Αμφιάρειο έχασε την φήμη του από τον 5 π.Χ. αι. Κάποιος ευλαβής Ορώπιος πήρε χρησμό να ιδρύσει νέο ιερό στην τοποθεσία όπου θύμιζε την εξαφάνιση του ήρωα βαθιά στη γη. Ο μεγάλος βωμόςΣτα τέλη του 5ου π.Χ. αι. ιδρύθηκε το Αμφιάρειο του Ωρωπού. Δίπλα στην ιερή πηγή κτίστηκε επιβλητικός βωμός μνημειακής όψης (4,60 Χ 8,90 μ.). Του βωμού σώζεται μόνο το κάτω μέρος. Διακρίνονται και δύο βωμοί παλαιοτέρας εποχής. Στον υπερκείμενο χώρο του βωμού υπάρχουν ίχνη λαξευμένων εδωλίων τα οποία προοριζόταν για τους θεατές των θυσιών όπου γινόταν πάνω στον βωμό από τους ιερείς. Ο βωμός ήταν αφιερωμένος σε διάφορες θεότητες, ήρωες και συζύγους ηρώων, όπως στους Ηρακλή, Δία, Απόλλωνα, Ερμή, Αφροδίτη, Αθηνά, Πανάκεια, Ιασώ, Υγεία, Αμφίλοχο και τα παιδιά του, ενώ ο Αλκμαίων δεν τιμάται επειδή διέπραξε το σχετικό έγκλημα με την Εριφύλη. Τέλος υπάρχει αφιέρωση για τις Νύμφες, τον Πάνα καθώς και για τους ποταμούς Αχελώο και Κηφισό.

Η συστηματική ανασκαφή που άρχισε το 1884 από την Αρχαιολογική Εταιρεία με την εποπτεία του αρχαιοδίφη και εφόρου Βασιλείου Λεονάρδου, κράτησε ως το 1929 αποκαλύπτοντας πολλά μνημεία και επιγραφές και μας έδωσε σπουδαίες πληροφορίες σχετικά με την λατρεία του Αμφιαράου και την ακτινοβολία του στον αρχαίο κόσμο. Οι επιγραφές και τα ανάγλυφα που ανακαλύφθηκαν επιβεβαιώνουν την ακριβέστατη περιγραφή του Παυσανία για την λειτουργία του Αμφιαράειου.

Τα ερείπια του ναού του Αμφιάραου
Σε μικρή απόσταση δυτικά από τον μεγάλο βωμό βρίσκονται τα ερείπια του μεγάλου ναού του Αμφιαράου του 4 π.Χ. αι. Η θεμελίωση έχει διαστάσεις29 Χ 14 μ. Στην πλευρά της εισόδου υπήρχε πρόναος με έξι δωρικούς κίονες ανάμεσα σε παραστάδες. Πίσω από την κιονοστοιχία της πρόσοψης υπήρχε ο πρόδομος με μαρμάρινους πάγκους στους τοίχους για να αναπαύονται οι επισκέπτες και κατόπιν ο σηκός ο οποίος ήταν χωρισμένος σε τρία κλίτη, με δύο σειρές από ραβδωτούς ιωνικούς κίονες τοποθετημένους σ’ όλο το μήκος του σηκού. Στο κεντρικό κλίτος υπήρχε μαρμάρινο άγαλμα του Αμφιαράου που είχε τον τύπο του όρθιου Ασκληπιού.

Το άγαλμα σήμερα είναι ακρωτηριασμένο. Μπροστά από το άγαλμα βρισκόταν η μαρμάρινη τράπεζα προσφορών με την χρυσή φιάλη, όπου έκανε σπονδές ο ιερέας. Στο βάθος του σηκού υπήρχε το άδυτο για την φύλαξη λατρευτικών σκευών. Ο ναός ήταν κατασκευασμένος από ντόπιο ασβεστόλιθο. Στην αρχαιότητα ο ναός ήταν γεμάτος από αφιερώματα των πιστών, μικρά ομοιώματα μελών του ανθρώπινου σώματος που έχουν θεραπευτεί και νομίσματα κολλημένα με κερί όπως συμβαίνει και σήμερα στις εκκλησίες με τα τάματα. Σώζεται μόνο το βορειοδυτικό τμήμα του ναού γιατί το υπόλοιπο τμήμα του παρασύρθηκε από τον χείμαρρο Μαυροδήλεσι στα ύστερα Ρωμαϊκά χρόνια. Το ποτάμι παρέσυρε το ανάλημμα που συγκρατούσε τα χώματα πάνω στα οποία ήταν θεμελιωμένος ο ναός. Πριν χτιστεί ο μεγάλος ναός υπήρχε ένας μικρός βορειότερα ο οποίος συν υπήρχε με τον μεγάλο επί ένα τουλάχιστον αιώνα.

Από τα σημαντικότερα μνημεία του Αμφιαρείου θεωρείται η Μεγάλη Στοά που χρησίμευε για την εγκοίμηση των προσκυνητών. Όσοι έπασχαν από κάποια αρρώστια και ήθελαν να βρουν ίαση ή ήθελαν την συμβουλή του Θεού για να λύσουν κάποιο πρόβλημα, ελάμβαναν χρησμό κατά την εγκοίμηση πάνω στην προβιά του κριού που την θυσίαζαν αφού προηγουμένως είχαν κάνει αποχή από οινοποσία και μιας ημέρας νηστεία. Μέσα στον ύπνο ο προσκυνητής δεχόταν σε όνειρο την συμβουλή του Θεού ή ακόμα και θεραπευόταν. Τα όνειρα τα ερμήνευαν οι ιερείς.

Μεγάλη Στοά
Η Μεγάλη Στοά χτίστηκε γύρω στα 350 π.Χ. Είχε μήκος 110,15 μ. και πλάτος 10,78 μ. Στην πρόσοψη είχε 41 πώρινες δωρικές κίονες και στο εσωτερικό είχε 17 κίονες Ιωνικού ρυθμού, οι οποίοι χώριζαν το κτήριο στο μήκος σε δύο κλίτη. Στα δύο πέρατα της στοάς κατασκευάστηκαν ανά ένα δωμάτιο διαστάσεων περίπου 10 Χ 5,5 μέτρων για την εγκοίμηση των αρρώστων και των χρηστηριαζομένων.

Η στοά είναι το πιο χαρακτηριστικό κτήριο της αρχαίας Ελλάδος. Εκτός από την ονειρομαντεία, η στοά χρησίμευε για την διαμονή των επισκεπτών, για την ανάπαυση και την συζήτηση. Ας μη λησμονούμε ότι η στοά ήταν συνδεδεμένη με τις κοινωνικές και πνευματικές συνήθειες των Ελλήνων. Στοές υπήρχαν και στις αγορές. Ο Πλάτων συζητούσε στην στοά, ο δε φιλόσοφος Ζήνων και οι διάδοχοι του χρησιμοποιούσαν την Ποικίλη Στοά για την διδασκαλία τους (Στωϊκοί Φιλόσοφοι).

Απαραίτητο θεραπευτικό στοιχείο του Αμφιαράειου ήταν τα λουτρά, για σωματικό καθαρμό και ψυχική εξυγίανση. Οι εγκαταστάσεις των λουτρών αποτελούνταν από το ανδρείο και το γυναικείο λουτρό. Το δάπεδο των λουτρών ήταν στρωμένο με λίθινες πλάκες και χαραγμένο για να μη γλιστράνε οι λουόμενοι. Υπήρχε υπόκαυστο δηλαδή κάτω από το δάπεδο κυκλοφορούσε ζεστός ατμός που διοχετευόταν από πολλές τρύπες μέσα στους λουτήρες. Το σύστημα αυτό (θέρμες) πέρασε στους Ρωμαίους, στους Βυζαντινούς και αργότερα στους Οθωμανούς με τα λεγόμενα χαμάμ. Οι πάσχοντες πριν υποστούν θεραπεία, έπρεπε να κάνουν χρήση θερμού ή ψυχρού λουτρού, ανάλογα την περίσταση. Σήμερα από τα λουτρά σώζεται μία δεξαμενή και δύο μεγάλες λεκάνες.

Μετά την επικράτηση του Χριστιανισμού το Αμφιαράειο καταστράφηκε. Μόνο ο χώρος των λουτρικών εγκαταστάσεων στα παλαιοχριστιανικά χρόνια ξαναχρησιμοποιήθηκε. Πάνω στα ερείπια των αρχαίων λουτρών χτίστηκε μία νέα λουτρική εγκατάσταση με επτά συνολικά δωμάτια σε σχήμα του γράμματος L. Δύο από τα δωμάτια είχαν χτιστούς πάγκους για να κάθονται εκείνοι που περίμεναν να λουστούν, άλλο δωμάτιο είχε δεξαμενή νερού, και δύο είχαν υπόκαυστα (θέρμες).

Λείψανα του θεάτρου
Κάθε μαντείο και θεραπευτήριο είχε κατά γενικό κανόνα και το θέατρο του για μουσικές και λογοτεχνικές εκδηλώσεις. Το θέατρο του Αμφιάρειου διαμορφώθηκε γύρω στα 190 π.Χ. και βρίσκεται ψηλότερα από τη Μεγάλη Στοά. Το κοίλον λαξεύτηκε στην πλαγιά του λόφου του οποίου σώζονται τα πώρινα εδώλια. Η στρογγυλή ορχήστρα έχει διάμετρο 12,36 μ. Στην ορχήστρα ο ιερεύς Νίκων τον 1ο αι. π.Χ. αφιέρωσε πέντε πλουσιοχτοισμένους μαρμάρινους θρόνους. Όλοι τους έχουν την επιγραφή “Νίκων Νίκωνος ιερεύς γενόμενος Αμφιαράωι”.

Απέναντι από την ορχήστρα υψώνεται η αναστηλωμένη κιονοστοιχία του προσκηνίου του θεάτρου με οκτώ δωρικές κολόνες. Ανάμεσα στους κίονες τοποθετούσαν πίνακες, οι οποίοι παρουσίαζαν ζωγραφισμένες τις παραστάσεις σχετικά με τα έργα που παίζονταν στο θέατρο. Πάνω από το προσκήνιο υπήρχε ένας εξώστης. Στα παλαιότερα χρόνια τα έργα παίζονταν στην ορχήστρα από τον χορό και τους ηθοποιούς. Από τον 2ο π.Χ. αι. ο χορός σχεδόν εξαφανίσθηκε, οι ηθοποιοί έπαιζαν τα έργα πάνω στον εξώστη της σκηνής.

Πολυτελής μαρμάρινος θρόνος του θεάτρου

Συνεχίζοντας την περιπλάνηση στον αρχαιολογικό χώρο του Αμφιαράειου δυτικά της Μεγάλης Στοάς υπάρχει μία σειρά από μνημειώδεις βάσεις αγαλμάτων. Τα αγάλματα όλα καταστράφηκαν, σώζονται μόνο οι βάσεις, τα βάθρα με χαραγμένες επιγραφές και μικρά γράμματα. Πρόκειται για αφιερώματα σημαντικών προσώπων και κατάλογοι νικητών αγώνων (Αμφιάρεια). Υπάρχουν επίσης στήλες με επιγραφές που αφορούσαν ψηφίσματα για την επισκευή του ιερού και τον Ιερό Νόμο που καθόριζε τον τρόπο διοίκησης του ιερού.
Εντύπωση προκαλεί το γεγονός ότι οι Αθηναίοι τίμησαν τον Βρούτο, δολοφόνο του Ιουλίου Καίσαρος, με μία αφιερωματική επιγραφή που χάραξαν πάνω σ’ ένα βάθρο επί του οποίου είχε στηθεί έφιππος ανδριάντας. Μάλιστα οι Ωρώπιοι έσβησαν την επιγραφή του 3ου π.Χ. αι. και χάραξαν τη νέα επιγραφή του Βρούτου στο 42 π.Χ. Άλλο ένα δείγμα υποτελείας και παρακμής ήταν να σβήσουν την αναθηματική επιγραφή κάποιου σπουδαίου Έλληνα του 3ου π.Χ. αι. και να χαράξουν το όνομα του Γαϊου Σκριβωνίου Κουρίωνος συνεργάτη του καταστροφέα Σύλλα. Ο Σύλλας αν και είχε κατεδαφίσει πολλά ιερά της Ελλάδος έκανε δωρεές στον Ωρωπό και στο Αμφιάρειο για την άνθηση των αγώνων.
Οι Ωρώπιοι τιμούσαν τον Αμφιάραο κάθε πέμπτο χρόνο με μουσικούς, ποιητικούς, αθλητικούς και ιππικούς αγώνες (Μεγάλα Αμφιάρεια). Οι αγώνες ήταν πανελλήνιοι και έπαιρναν μέρος από όλη την Ελλάδα, Μικρά Ασία και την Κάτω Ιταλία. Οι αθλητικοί αγώνες διεξάγονταν στο στάδιο που πιθανότατα βρισκόταν μπροστά από την Μεγάλη Στοά. Ως ιππόδρομο χρησίμευαν την μικρή πεδιάδα βόρεια του Ιερού, το αυλοτόπι όπως ονομάζουν οι ντόπιοι σήμερα, γεμάτη με καλλιέργειες κι αμπέλια.

Στην αρχαιότητα για να περάσει κανείς στη δεξιά όχθη του ποταμού υπήρχε μία γέφυρα, η οποία καταστράφηκε. Στη μία άκρη της ήταν τα ανδρικά λουτρά, στην άλλη υπάρχει μία κλεψύδρα. Η Κλεψύδρα ήταν ένα μεγάλο υδραυλικό ωρολόϊ, υπόγειο κτίσμα με χτιστή τετράγωνη λεκάνη που λειτουργούσε ως εξής : Όταν γέμιζε η λεκάνη με νερό, επέπλεε ένα κομμάτι ξύλου. Στον πυθμένα της λεκάνης υπήρχε στενή τρύπα από την οποία άδειαζε με πολύ αργό ρυθμό το νερό από ένα κρούνο και προκαλούσε την πτώση της στάθμης του νερού παρασύροντας προς τον πυθμένα το κομμάτι του ξύλου με τον προσαρμοσμένο σ’ αυτό δείχτη, ο οποίος κατέβαινε κι’ αυτός σε αριθμημένη κλίμακα κι έδειχνε την ώρα πάνω στην κλίμακα. Παρόμοια κλεψύδρα υπήρχε και στην αρχαία αγορά της Αθήνας.

Στην δεξιά όχθη που ήταν κατοικήσιμη περιοχή υπήρχαν ξενώνες, αγορά, αγορανόμιο, κατώγια δηλαδή ξενοδοχεία, για όσους ήθελαν να μείνουν περισσότερο καιρό. Από τις επιγραφές πληροφορούμεθα ότι υπήρχαν καπηλεία, μαγαζιά που εξυπηρετούσαν τους ξένους. Υπήρχαν ακόμη και εργαστήρια για να επισκευάσει κανείς τα παπούτσια του. Ιδιαίτερη ζωντάνια αποκτούσε η δεξιά όχθη όταν τελούσαν τα Μεγάλα Αμφιάρεια. Ο τόπος γέμιζε με ετερόκλητο πλήθος, με σκηνές, πάγκους και παραπήγματα. Κάτι σαν τα σημερινά πανηγύρια της Τεγέας και του Μυστρά.
Το παρθένο δάσος που περιβάλλει τον ιερό χώρο, στο παρελθόν δοκιμάστηκε πολλές φορές από τις πυρκαγιές των νεοβαρβάρων εμπρηστών. Όμως το Αμφιάρειο ως εκ θαύματος έμεινε άθικτο. Ο φανατισμός των πρωτοχριστιανικών αιώνων κι οι βαρβαρικές επιδρομές αν και ερήμωσαν το Αμφιάρειο, εν τούτοις δεν μπόρεσαν να σβήσουν την ανάμνηση και τον μαγνητισμό του ιερού. Ως πότε όμως οι θεοί και οι νύμφες θα προστατεύουν τα δάση και τα διασωθέντα μνημεία της πολιτισμικής μας κληρονομιάς.

ΠΗΓΗ : http://www.greekalert.com/

Πέμπτη, 6 Οκτωβρίου 2016

Ο Ιερός Βράχος είναι πλέον προσβάσιμος διαδικτυακά,





Χάρη στην επιτροπή Συντηρήσεως Μνημείων Ακροπόλεως (ΕΣΜΑ) και ΥΣΜΑ, μία ανανεωμένη ψηφιακή εφαρμογή της εικονικής περιήγησης στον βράχο της Ακρόπολης είναι γεγονός. Ο επισκέπτης- με τη χρήση ενός υπολογιστή, τάμπλετ ή «έξυπνου» κινητού μπορεί να βρεθεί στον ναό της Αθηνάς Νίκης, στον Παρθενώνα, στο Ερέχθειο, και να απολαύσει την πανοραμική θέα της Αθήνας με ένα μόνο κλικ! 
Ο Ιερός Βράχος είναι πλέον προσβάσιμος διαδικτυακά, γεγονός που αποσκοπεί στην παρουσίαση των αναστηλωτικών εργασιών που πραγματοποιούνται στην Ακρόπολη όσο και στην προώθηση της πρόσβασης στο σημαντικότερο μνημείο της πολιτιστικής κληρονομιάς μας. 
Η εικονική Περιήγηση στα μνημεία Ακρόπολης αποτελείται από εικόνες και πανοράματα υψηλής καθώς και από λεπτομερείς φωτογραφικές απεικονίσεις επιλεγμένων εξωτερικών όψεων των αρχαίων τειχών που περιβάλλουν το βράχο. Κάθε άποψη συνοδεύεται από περιγραφικά στοιχεία σχετικά με τα μνημεία και επιλεγμένα σημεία ενδιαφέροντος. 
Η φωτογραμμετρική αποτύπωση της επιφάνειας του βράχου σε μορφή χάρτη επιτρέπει τον προσανατολισμό και την πλοήγηση στα επιμέρους σημεία θέασης. Οι εικόνες προσφέρουν δυνατότητες αυξημένης εστίασης στις λεπτομέρειες των μνημείων που είναι δύσκολο να γίνουν ορατές κατά την επίσκεψη στο χώρο. Ακόμη, ο χρήστης μπορεί να αντιληφθεί τη θέση του μνημείου σε σχέση με τον περιβάλλοντα χώρο ή ακόμα και να πραγματοποιήσει ένα εικονικό «περίπατο» επιλέγοντας τη δική του διαδρομή 


Για να περιηγηθείτε στην Ακρόπολη πατήστε εδώ:

Παρασκευή, 30 Σεπτεμβρίου 2016

H μαγεία των αρχαίων μνημείων στην Ελλάδα του 19ου αιώνα

 Ελλάδα τον 19ου αιώνα



Οι σπάνιες ακουαρέλες των Edward Dodwell και Simone Pomardi από τα ταξίδια τους στην Ελλάδα.
“Κάθε βράχος, κάθε ακρωτήρι και ποτάμι στην Ελλάδα είναι στοιχειωμένο από τους νεκρούς της». Έτσι περιέγραφε τα ταξίδια του στην Ελλάδα τον 19ο αιώνα ο Edward Dodwell. Ο γνωστός συλλέκτης της εποχής ταξίδεψε στην Ελλάδα (επί Οθωμανικής Αυτοκρατορίας) μαζί με τον Ιταλό καλλιτέχνη Simone Pomardi ο οποίος ζωγράφισε πάνω από χίλιες ακουαρέλες και σκίτσα μιας ονειρικής Ελλάδας με ελάχιστους κατοίκους και εντυπωσιακά, σχεδόν άγνωστα, αρχαία μνημεία.
Τα έργα αυτά, συχνά ζωγραφισμένα με τη βοήθεια μιας camera obscura, είναι εντυπωσιακά στην ακριβή απεικόνιση των αρχαιοτήτων και αποτελούν ένα εξαιρετικό αρχείο γνώσης του πώς ήταν η Ελλάδα την εποχή της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας και πόσο άλλαξε μέσα στα επόμενα χρόνια. Στη Βίλα Γκετί του ομώνυμου μουσείου, έχει ξεκινήσει ήδη μια έκθεση με μια μεγάλη επιλογή από τα συγκεκριμένα σχέδια και ακουαρέλες, τα οποία ανήκουν πλέον στη συλλογή του Ινστιτούτου Packard Humanities. 
Τρεις δεκαετίες μετά το ταξίδι του στην Ελλάδα, ο Dodwell έγραψε ένα δίτομο βιβλίο στο οποίο αφηγείται τις εντυπώσεις του από το ταξίδι του στην Ελλάδα. Το «A Classical and Topographical Tour through Greece”, το οποίο υπάρχει ψηφιοποιημένο στη συλλογή του μουσείου Getty και είναι διαθέσιμο για ελεύθερο downloading εδώ, είναι μια απολαυστική καταγραφή της Ελλάδας της εποχής πολλές φορές εμποτισμένη με χιούμορ («το δάσος από το οποίο ο Ηρακλής έφτιαξε το ρόπαλό του, σήμερα δεν αρκεί για να φτιάξει ούτε ένα μπαστούνι») αλλά πάνω απ’ όλα είναι η κατάθεση ενός ανθρώπου που ερωτεύτηκε με την πρώτη ματιά την τεράστια ιστορία και το μαγικό ελληνικό τοπίο και φως. 


O Λόρδος Έλγιν αφαιρεί τα Γλυπτά του Παρθενώνα, μετά το 1801 / The Packard HumanitiesInstitute


Όταν ο Dodwell επισκέφθηκε την Ελλάδα, ο Έλγιν είχε ήδη φύγει με τα γλυπτά του Παρθενώνα. Και ενώ οι ακουαρέλες και τα σκίτσα λίγα δείχνουν για την πράξη του Έλγιν, τα γραπτά του εξηγούν αρκετά: 
"Κατά την πρώτη μου επίσκεψη στην Ελλάδα υπήρξα μάρτυρας της τρομακτικής αποκαθήλωσης των γλυπτών του Παρθενώνα. Θα περίμενε κανείς πως αυτά τα αριστουργήματα της ανθρώπινης ύπαρξης που άντεξαν τους αιώνες, κατάφεραν να σωθούν από δεκάδες καταστροφές θα κατάφερναν να γλιτώσουν....» 




Η πηγή στην αρχαία πόλη των Φερών /The Packard Humanities Institute


Ο Παρθενώνας, Αθήνα, μετά το 1805 / The Packard Humanities Institute



Το χωριό Πορταριά στους πρόποδες του Πηλίου, μετά το 1805 / The Packard HumanitiesInstitute


Ο Ναός της Αφαίας στην Αίγινα, μετά το 1805 / The Packard Humanities Institute


Άποψη του Παρθενώνα από τα Προπύλαια, Αθήνα, 1805 / The Packard Humanities Institute


Ο Ναός του Δία στη Νεμέα, 1805 / The Packard Humanities Institute


Ο Ναός του Ποσειδώνα στο Σούνιο, μετά το 1805 / The Packard Humanities Institute


Ερέχθειο, Αθήνα, μετά το 1805 / The Packard Humanities Institute

Πηγή:
lifo.gr

Σάββατο, 24 Σεπτεμβρίου 2016

Ελεύθερη είσοδος σε αρχαιολογικούς χώρους και μουσεία αυτό το Σαββατοκύριακο

Στο πλαίσιο του ευρωπαϊκού θεσμού «Ευρωπαϊκές Ημέρες Πολιτιστικής Κληρονομιάς» που πραγματοποιείται κάθε χρόνο τέτοια εποχή, θα μείνουν ανοικτοί πολιτιστικοί χώροι, Μουσεία και αρχαιολογικοί χώροι .

Οι Ευρωπαϊκές Ημέρες Πολιτιστικής Κληρονομιάς αποτελούν πλέον ένα σταθερό θεσμό στην Ελλάδα, η οποία συμμετέχει στον εορτασμό τους από το 1996, εξελίσσοντας και εμπλουτίζοντας κάθε χρονιά τις εκδηλώσεις και τις δράσεις που πραγματοποιεί στο πλαίσιό τους και προσελκύοντας όλο και περισσότερο κόσμο να μάθει και να ευαισθητοποιηθεί για την προστασία και προβολή της πολιτιστικής κληρονομιάς.
Οι φετινές Ευρωπαϊκές Ημέρες Πολιτιστικής Κληρονομιάς έχουν ως κεντρική θεματική το «Βία και Ανεκτικότητα» ενώ, για πρώτη φορά φέτος, τρεις κεντρικές Διευθύνσεις του Υπουργείου Πολιτισμού και Αθλητισμού – Μουσείων, Νεώτερου Πολιτιστικού Αποθέματος και Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς και Ανάπτυξης Σύγχρονης Δημιουργίας- υπό το συντονισμό της Διεύθυνσης Μουσείων (Τμήμα Αρχαιολογικών Μουσείων και Συλλογών) διοργανώνουν μια σπονδυλωτή εκδήλωση με τίτλο «ΔΙΩΓΜΟΙ: ΠΑΛΙΕΣ ΚΑΙ ΝΕΕΣ ΙΣΤΟΡΙΕΣ». 
Η εν λόγω εκδήλωση θα συστήσει ένα νέο, πολυεπίπεδο τύπο συνέργειας σε μουσεία, αρχαιολογικούς χώρους, καθώς και σε χώρους πολιτισμού της Αθήνας και του Πειραιά που στοχεύει στο άνοιγμα των μνημείων και των μουσείων της πόλης στο ευρύ κοινό και στη συνομιλία της πολιτιστικής κληρονομιάς με τη σύγχρονη ζωή.
Στο πλαίσιο των εορτασμών λοιπόν, αυτό το Σαββατοκύριακο, 24 και 25 Σεπτεμβρίου 2016, η είσοδος στους αρχαιολογικούς χώρους και τα δημόσια αρχαιολογικά μουσεία της επικράτειας θα είναι ελεύθερη για το κοινό.

__________

Πηγή: huffingtonpost.gr